3 nguồn dinh dưỡng thiết yếu cho sự phát triển của bé

Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng nhất đối với sự phát triển của trẻ trong những năm đầu đời. Tùy theo từng độ tuổi mà cách bổ sung dinh dưỡng cho trẻ là khác nhau. Ở Việt Nam, có đến 50% trẻ em không có đủ vi chất dinh dưỡng gồm các vitamin A, B1, C, D và Sắt, để phát triển trí não và chiều cao. Vậy, các nguồn dinh dưỡng thiết yếu của trẻ từ đâu? Và mẹ cần bổ sung cho trẻ như thế nào? Hãy tìm hiểu về các nguồn dinh dưỡng cho trẻ ở bài viết này nhé!

Img_19a
Nguồn dinh dưỡng cho bé

1. Dinh dưỡng từ sữa mẹ

 Mẹ Thường Xuyên Giúp Trẻ Giảm đau Khi Tiêm Phòng
Dinh dưỡng từ sữa mẹ

1.1. Lợi ích từ sữa mẹ

Sữa mẹ được coi là nguồn dinh dưỡng tốt nhất vì có nhiều giá trị dinh dưỡng và khả năng phòng chống các bệnh nhiễm trùng cao cho bé, đặc biệt là những bé mới sinh.

  • Sữa mẹ bảo vệ bé chống lại bệnh tật: Nucleotide là một thành phần tự nhiên trong sữa mẹ, đóng vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa các phản ứng miễn dịch khi trẻ được tiêm phòng vắc xin. Chất này cung cấp sự miễn dịch để chống lại các dịch bệnh ở bé.
  • Sữa mẹ có bạch cầu hoàn, kháng thể (IgA) và các tiểu thể (lysozyme) làm giảm nguy cơ mắc các bệnh nhiễm khuẩn gây tử vong cao ở bé.
  • Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng lý tưởng. Bé lớn lên rất nhanh trong thời kỳ sơ sinh. Vì vậy nhu cầu về chất dinh dưỡng rất lớn, trong khi bộ máy tiêu hóa lại chưa hoàn chỉnh. Trong giai đoạn này, chỉ có sữa mẹ là thức ăn lý tưởng đáp ứng được. Nuôi con bằng sữ mẹ là một phương pháp tự nhiên và đem lại nhiều lợi ích thiết thực cho cả mẹ và bé.
  • Sữa mẹ tập hợp phong phú các yếu tố hóa sinh ở dạng đang hoạt dộng, một lượng lớn các hóc môn và yếu tố tăng trưởng cùng với ít nhất 60 loại enzim , bên cạnh thành phần hoàn hảo của những chất dinh dưỡng vi lượng và đa lượng.
  • Chất béo trong sữa mẹ có vai trò là chất chuyên chở những vitamin tan trong chất béo như vitamin A và D, cùng với axit béo thiết yếu là axit linoleic, đóng vai trò cho sự sống còn của hệ thần kinh cũng như chức năng mô. Thành phần axit béo trong sữa mẹ còn cho phép cải thiện sự hấp thụ chất béo tại ruột.
  • Trong nửa năm đầu đời, sữa mẹ đóng vai trò cung cấp lượng axit amin thiếu hụt do cơ thể bé không tự sản sinh ra được ( khoảng 8 axit amin). Đồng thời, cơ thể bé có thể hấp thụ 66% lượng canxi trong sữa mẹ.
  • Năng lượng cho sự tăng trưởng và phát triển của bé từ các chất bột đường (lactose) và chất béo chủ yếu có trong sữa mẹ. Chất đường trong sữa mẹ có nhiều lactose hơn, cần thiết cho sự phát triển của thần kinh và giúp cho các vi khuẩn có ích cho đường ruột phát triển. Chất bột đường là nguồn cung cấp năng lượng , giúp tạo vị ngọt cho sữa. Ngoài ra, chế độ ăn giàu chất bột đường giúp tăng cường sức đề kháng đối với một số bệnh lý ở trẻ. Chất đạm cần cho sự tăng trưởng, giúp xây dựng và sửa chữa các tế bào bị hư hỏng.

Ngoài ra khi cho con bú, mẹ cảm thấy rất hạnh phúc vì nhìn thấy con khỏe mạnh, con lớn lên mỗi ngày và mẹ biết rằng mẹ đã cho con điều tốt nhất mà mẹ có thể !

1.2. Các thực phẩm và món ăn giúp mẹ lợi sữa

Vì những lợi ích to lớn mà sữa mẹ mang lại, mẹ cần duy trì và làm tươi mới nguồn sữa mẹ hàng ngày. Hãy chắc rằng bạn đang tuân thủ theo một chế độ ăn uống hợp lý, để kết hợp vừa cho bé bú, vừa tăng cường sức khỏe cho mẹ. Dưới đây là một số thực phẩm và món ăn giúp lợi sữa cho mẹ:

Thực phẩm lợi sữa

  • Trứng gà, thịt nạc (Heo, gà, bò,…), móng giò, các loại cá giàu omega-3 như cá hồi…
  • Các loại rau xanh đều rất tốt cho bà đẻ, đặc biệt là rau ngót, rau đay, rau khoai lang, rau má, bông cải xanh, rau chân vịt…
  • Quả sung, quả vả, đu đủ xanh, chuối sứ, các loại quả giàu vitamin A ( thường có màu cam, màu đỏ như cà chua, gấc, xoài,…) và các loại quả nhiều nước, lượng vitamin dồi dào ( như cam, quyết, bưởi,..).
  • Các loại hạt như mè đen, đậu nành, đậu xanh, đậu đen, hạt sen, hạt bí, lạc,…và ngũ cốc nguyên hạt (yến mạch, gạo lứt, lúa mạch…).

Một số món ăn giúp mẹ lợi sữa

  • Móng giò hầm táo đen, a giao
  • Cháo cá hồi
  • Thịt bò xào đậu cô ve
  • Gan lợn xào đương quy, hoàng kỳ
  • Cháo thịt nạc, tôm tươi
  • Cá trê nấu với trứng gà
  • Canh lươn
  • Canh đu đủ hầm đuôi lợn
  • Canh móng giò hầm lạc củ, đậu nành/mít non…

2. Dinh dưỡng từ sữa công thức

Sữa công thức được sản xuất trong môi trường điều kiện vô trùng và được mô phỏng gần nhất với sữa mẹ. Sữa công thức là một sự kết hợp phức tạp của các chất béo, chất đạm, đường và các vitamin. Nếu mẹ không thể cho bé bú mẹ được thì mẹ có thể tham khảo một số loại sữa công thức tốt cho trẻ sơ sinh.

Img_5c
Cho bé uống sữa công thức

2.1. Lợi ích của sữa công thức

  • Bổ sung đầy đủ vi chất theo đúng nhu cầu lứa tuổi: Sữa công thức là thực phẩm có nguồn gốc động vật, chứa đầy đủ các nhóm dưỡng chất gồm chất đạm, đường, béo, các loại vitamin và khoáng chất. Ngoài ra, sữa công thức còn được tăng cường các vi chất thiết yếu để ngăn ngừa tình trạng thiếu vi chất, có thể ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển của trẻ như vitamin A, B1, C, D, Sắt… Chỉ 2-3 ly sữa mỗi ngày sẽ tương đương với lượng dưỡng chất có trong khoảng 15 – 20 loại thực phẩm.
  • Các vi chất tăng cường trong sữa được hấp thu tốt hơn: Các vi chất dinh dưỡng trong sữa công thức được các chuyên gia tăng cường bổ sung theo đúng tỉ lệ thích hợp, có tác dụng cộng hợp giúp cơ thể dễ hấp thu, dễ phát huy tác dụng. Chẳng hạn: vitamin A, D hấp thu tốt hơn nhờ chất béo, giúp mắt sáng; Sắt, vitamin C giúp tái tạo hồng cầu hiệu quả…
  • Nhanh, tiện dụng và an toàn: Ưu điểm quan trọng của sữa là rất tiện dụng và an toàn. Với sữa, mẹ không cần mất thời gian chế biến nhưng vẫn có thể cung cấp đủ lượng dưỡng chất thiết yếu cho trẻ mọi lúc, mọi nơi. Đặc biệt, ngày nay, sữa được các nhà sản xuất bổ sung thêm các hương vị thơm ngon, phù hợp với khẩu vị của trẻ. Có thể khẳng định, cho trẻ uống sữa công thức theo đúng lứa tuổi mỗi ngày là cách mẹ giúp trẻ phát triển toàn diện trong những năm tháng quan trọng nhất cuộc đời, nhất là giai đoạn 2 – 6 tuổi. Trong đó, mẹ nên cho con uống các loại sữa công thức theo đúng lứa tuổi.
  • Được kiểm soát nghiêm ngặt về chất lượng: Sữa công thức được các nhà sản xuất xây dựng quy trình chế biến, kiểm tra chất lượng chặt chẽ, đảm bảo cung cấp đúng hàm lượng dưỡng chất cần thiết theo đúng giai đoạn phát triển của trẻ. Trên bao bì của hầu hết sản phẩm sữa, phụ huynh đều có thể dễ dàng đọc được số lượng và hàm lượng mỗi loại vi chất.

Trong thành phần sữa công thức còn chứa một số các vitamin và chất dinh dưỡng mà các bé bú mẹ cần được bổ sung.

2.2. Một số lưu ý khi cho trẻ uống sữa công thức

  • Tỷ lệ sữa : nước. Đảm bảo không nén chặt sữa trong muỗng múc sữa. Luôn đong nước trước. Bạn luôn có thể gọi đường dây nóng của các hãng để kiểm tra.
  • Có loại sẽ phù hợp với bé, nhưng cũng có loại không. Nghiên cứu cho thấy sữa có thêm men vi sinh có thể làm mềm phân cũng như thành phần đạm có thể ảnh hưởng việc đi cầu của bé.
  • Các hướng dẫn cho sữa công thức chỉ là tham khảo, đáp ứng của bé mới là hướng dẫn quan trọng cho bạn.
  • Luôn kiểm tra nhiệt độ của sữa lên phần da cổ tay của bạn.
  • Luôn giữ bé khi cho bú để tránh trào, sặc, nhiễm trùng tai hoặc sâu răng.
  • Tận hưởng khoảng thời gian cho bé bú và giao tiếp với bé.
  • Không bao giờ để bé vừa ăn vừa ngủ gật.

3. Dinh dưỡng từ thực phẩm ăn dặm

Ngay từ khi tròn 6 tháng tuổi, trẻ cần ăn dặm và phải được ăn dặm đúng cách.

3.1. Các lợi ích dinh dưỡng khi trẻ ăn dặm

Để bữa ăn dồi dào dưỡng chất, bố mẹ cần chọn đa dạng thực phẩm cung cấp đủ 4 nhóm: đạm, bột đường, chất béo, vitamin và chất khoáng.

  • Chất đạm: Thịt, cá, tôm, cua, lươn, trứng, đậu, các loại hạt và sữa.
  • Chất bột đường: Bột gạo, bánh phở, hạt và ngũ cốc nguyên hạt.
  • Chất béo: Uu tiên dầu mỡ từ cá và dầu thực vật.
  • Vitamin và khoáng chất: Rau củ, trái cây.

Chất bột đường cung cấp năng lượng cả ngày, nên chiếm khoảng 50% khẩu phần ăn. Đạm tốt cho trí não, chất béo có lợi cho tiêu hóa, vitamin và khoáng chất giúp tăng sức đề kháng, cần phân bổ số lượng tùy vào giai đoạn phát triển của bé. Việc lựa chọn thực phẩm ăn dặm cho trẻ hợp lý sẽ tăng cường dinh dưỡng cho trẻ, giúp trẻ phát triển toàn diện hơn.

3.2. Lưu ý khi cho trẻ ăn dặm

Số bữa ăn trong ngày hợp lý: Với bé 6-7 tháng tuổi, bú mẹ vẫn là bữa chính trong ngày. Mẹ linh hoạt bố trí thêm 2 bữa bột ăn dặm xen kẽ các bữa sữa, để bổ sung thêm dinh dưỡng và năng lượng cho bé. Mẹ cho bú bữa sữa, vậy bố nên hỗ trợ cho bé ăn dặm. Nếu bố vụng về nấu nướng, có thể chiều khẩu vị bé bằng các loại bột ăn dặm dồi dào và cân bằng dưỡng chất, để đỡ đần khi mẹ bận rộn.

Đa dạng thực đơn: Ăn dặm là cánh cửa mở ra thế giới thực phẩm mới mẻ, khơi dậy vị giác phong phú cho bé về sau. Số bữa ăn dặm mỗi ngày tùy theo độ tuổi, lượng bú sữa mẹ và thể trạng, nhu cầu của bé. Bữa ăn cần đa dạng hóa thực phẩm, thay đổi thực đơn thường xuyên để bé luôn tò mò, khám phá, thích thú với thực phẩm và tiếp nhận nhiều nguồn dưỡng chất dồi dào.

Hy vọng, bài viết trên giúp mẹ hiểu hơn về những loại dinh dưỡng cho bé, từ đó có những thay đổi và định hướng trong việc bổ sung dinh dưỡng hợp lý cho bé.

243 views