Có nên bổ sung vitamin và khoáng chất cho bé bằng thuốc không?

Có nhiều mẹ thường xuyên tự dùng thuốc bổ sung vitamin và khoáng chất (canxi, sắt..) cho bé một cách khá tùy tiện, nghĩa là cảm thấy con cần phải bổ sung/thấy ai đó nói con cần bổ sung thì liền cho bé uống mà không cần đưa bé đi khám xem liệu bé có thực sự cần không. Thậm chí, một số mẹ còn cho rằng ở nước ngoài khuyến cáo cho trẻ bổ sung vitamin và khoáng chất vì chỉ ăn không không đảm bảo đủ tất cả các loại vitamin, khoáng chất và đủ lượng cần thiết. Sự thật có phải như vậy không?

Bổ sung vitamin và khoáng chất cho trẻ một cách khoa học

Thuốc bổ sung Vitamin và khoáng chất không nên bổ sung tùy tiện vì cũng có mặt trái của nó. Nhưng mặt khác đừng anti các loại thuốc bổ sung nếu như có khuyến cáo khoa học là cần thiết cho bé. Xin gửi tới bố mẹ bài viết về việc có nên dùng thuốc bổ sung vitamin, khoáng chất cho trẻ không, dựa trên tham khảo những thông tin từ Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kì và Babycenter.

Những nguyên nhân nào dẫn đến thiếu vitamin và khoáng chất?

  • Do cung cấp thiếu:

Gặp ở các trẻ sống trong những gia đình kinh tế khó khăn nên bữa ăn cho trẻ không bảo đảm chất lượng.

Do ăn phải gạo bị mốc hoặc để lâu ngày thiếu Vitamin B1. Rau quả để bị héo hoặc bảo quản lạnh quá lâu. Do chế biến thức ăn không đúng như đun đi đun lại nhiều lần. Do các tục lệ ăn uống kiêng khem quá mức hoặc trẻ không được bú sữa mẹ…

  • Do mắc một số bệnh lý:

Những trẻ bị suy dinh dưỡng, tiêu chảy kéo dài, rối loạn hấp thu, các bệnh về gan, mật… là những trẻ hay bị thiếu Vitamin và chất khoáng. Trẻ bị bệnh sốt rét có thể gây thiếu Vitamin B1 và tình trạng thiếu Vitamin B1 có thể làm phức tạp thêm bệnh sốt rét.

  • Các nguyên nhân khác:

Gặp ở những trẻ đẻ non, sinh đôi, các trẻ lớn quá nhanh do nhu cầu Vitamin quá cao so với sự cung cấp của chúng ta hàng ngày

Bổ sung vitamin và khoáng chất bằng thuốc cho trẻ ở liều lượng như thế nào là phù hợp?

Liều bổ sung bao giờ cũng phải thấp hơn nhu cầu hàng ngày, Trừ trường hợp trẻ đang bị mắc bệnh do thiếu các vitamin và khoáng chất đó thì có thể phải dùng liều cao hơn, trường hợp này phải uống theo sự chỉ dẫn của bác sĩ nhi khoa. vì vậy các bậc phụ huynh cần phải biết nhu cầu hàng ngày các vitamin và khoáng chất này là bao nhiêu

Các chế phẩm Vitamin và vi chất dinh dưỡng đơn lẻ thường có hàm lượng rất cao, như Vitamin B12 loại 5.000-10.000mcg (cao gấp 800-1.600% nhucầu hằng ngày), Vitamin C 1.000mg, nguyên tố kẽm 100mg (cao gấp 330-660% nhu cầu hằng ngày)… khi sử dụng cần tham khảo và tuân thủ tuyệt đối chỉ định của thầy thuốc.

Các bậc phụ huynh khi sử dụng Vitamin và khoáng chất dưới dạng phối hợp (đa Vitamin, đa khoáng chất…) phải phân biệt rõ ràng công thức cho trẻem dưới 1 tuổi và dưới 4 tuổi.

Vitamin là những yếu tố luôn có sẵn trong thực phẩm (rau, quả, ngũ cốc,thịt, cá…), nên nếu sử dụng thực phẩm đảm bảo chất lượng, không ăn kiêng, không rối loạn hấp thụ ở đường tiêu hóa thì không thiếu, không cần bổ sung.

Một số loại vitamin và khoáng chất bé thường cần phải bổ sung

Vitamin E

Vitamin E là vô cùng cần thiết trong quá trinh xây dựng hệ thống miễn dịch cho bé không. Những em bé có đầy đủ Vitamin E sẽ có làn da trắng trẻo, hồng hào và tăng sức đề kháng. Do vậy, muốn con không hay ốm vặt, đặc biệt là các bé gái, nếu mẹ muốn con có “da trắng như tuyết, má hồng như đào” thì đừng quên bổ sung cho bé vitamin E. Với trẻ từ 1-3 tuổi cần 9 đơn vị Vitamin E mỗi ngày, trẻ từ 4-8 tuổi cần 10,4 đơn vị trong khi đó trẻ từ 9-14 tuổi cần 16,4 đơn vị mỗi ngày. Vitamin E có nhiều trong dầu thực vật như dầu nành, dầu hoa hướng dương, các loại hạt như hạt dẻ, hạt hướng dương.

Vitamin và khoáng chất là các dưỡng chất thiết yếu cho sự phát triển của trẻ

Sắt

Tác dụng của Sắt với trẻ nhỏ đã được rất nhiều nghiên cứu khoa học chứng mình. Sắt tham gia vào hệ miễn dịch, hình thành hồng cầu và đảm nhiệm vai trò trong việc phát triển thể chất và trí não của trẻ nhỏ. Thiếu sắt trẻ sẽ kém thông minh, hay đau đầu, cơ thể yếu.

Trẻ sinh non không có nhiều sắt dự trữ trong cơ thể nên bé cần được bổ sung thêm sắt ngoài lượng sắt từ sữa mẹ và sữa công thức.

Với các bé lớn hơn, bé nên được đi kiểm tra máu để xác định có cần bổ sung sắt không.

Canxi

Chúng ta đều biết, canxi là nền tảng quan trọng cho sự phát triển của xương và răng của trẻ. Không những thế canxi còn tham gia vào quá trình chuyển hóa và cấu trúc của cơ thể.

Cơ thể càng phát triển, nhu cầu canxi càng cao: Trẻ từ 1-3 tuổi trung bình cần 700mg lượng canxi mỗi ngày, trong khi đó trẻ lớn hơn từ 4-8 tuổi cần 1000mg. Trẻ trong độ tuổi vị thành niên từ 9-18 tuổi cần trung bình 1300mg mỗi ngày. Mẹ có thể cho con bổ sung canxi từ chính nguồn thực phẩm dinh dưỡng hàng ngày.

Canxi có nhiều trong sữa, các chế phẩm từ sữa như: bơ, váng sữa, sữa chua, pho mát…. cá hồi, đậu phụ và các loại rau có màu xanh xẫm như bắp cải xoăn.

Thông thường các bé ăn uống đầy đủ và uống khoảng 500ml sữa và các chế phẩm từ sữa mỗi ngày là đã đủ lượng canxi cần thiết cho cơ thể. Các hiện tượng như rụng tóc vành khăn, ra mồ hôi… không phải dấu hiệu của trẻ thiếu canxi. Nếu bạn nghi ngờ con bị thiếu canxi, hãy đi khám bác sĩ trước khi bổ sung bất kì loại canxi nào cho bé.

Chất xơ

Chất xơ không thuộc nhóm loại vitamin hay khoáng chất nào nhưng là một trong những vi chất tối quan trọng cho trẻ nhỏ. Những thực phẩm có chất xơ thường dự trữ thêm rất nhiều năng lượng và dinh dưỡng bổ ích khác như Vitamin E, vitamin C, Canxi, Magie và Kali.

Ăn thức ăn có nhiều chất xơ làm giảm khả năng bị táo bón và bép phì ở trẻ. Thêm vào đó, bổ sung chất xơ có nguồn gốc từ ngũ cốc cho trẻ là một phương pháp ngăn ngừa bênh tiểu đường cho bé ngay từ khi còn nhỏ.

Tuy thế các mẹ cũng không nên cho con ăn quá nhiều chất xơ trong một ngày. Theo các chuyên gia dinh dưỡng lượng chất xơ nạp vào cơ thể phụ thuộc vào lượng calories mỗi ngày, khoảng 14 gram cho mỗi 1000 calories. Trẻ em từ 4-8 tuổi cần 1500 calories mỗi ngày, tương đương 25gr chất xơ. Chất xơ có nhiều trong các loại dâu, rau xanh như súp lơ xanh, quả bơ, và thực phẩm từ yến mạch. Một nguồn thực phẩm dồi dào chất xơ khác là các loại hạt đậu: đậu xanh, đậu đen và đậu đỏ. Các loại đậu này cũng là nguồn dinh dưỡng cung cấp nhiều vitamin A và Kali, các mẹ có thể chế biến được rất nhiều món ngon từ đó.

B12 và các loại Vitamin nhóm B khác

Mẹ có biết Vitamin B12 vô cùng quan trọng cho quá trình trao đổi chất, bổ sung năng lượng, tham gia hỗ trợ hệ thống tim mạch và não bộ ở cơ thể trẻ nhỏ? Các loại vitamin nhóm Vitamin B còn giúp bé tăng cường sức đề kháng, hỗ trợ quá trình tiêu hóa, coi như tham gia trưc tiếp vào hệ tiêu hóa của trẻ nhỏ. Nếu chị em bổ sung đầy đủ Vitamin B cho trẻ, con sẽ đảm bảo sự phát triển đều đặn và cân đối trong những năm tháng đầu đời

Với trẻ sơ sinh các mẹ cần đảm bảo cho con được bổ sung 0,5 micrograms Vitamin B mỗi ngày, trong khi đó với trẻ bắt đầu tập đi là 0,9 micrograms. Trẻ từ 4-9 tuổi cần 1,2 micrograms và trẻ từ 9-14 tuổi cần 1,8 micrograms mỗi ngày. Các loại Vitamin nhóm B có nhiều trong các loại thịt, cá và trứng. Hầu hết các bé đều đảm bảo có đủ Vitamin B mỗi ngày nhưng với các bé được ăn chay từ nhỏ thì không. Vì thế các bà mẹ cho con ăn chay chỉ toàn rau nên lưu ý và chú ý bổ sung chất này cho bé thông qua các dạng vitamin viên tổng hợp.

Vitamin D

Vitamin D cùng với Canxi tham gia trực tiếp vào quá trình hình thành cấu tạo xương ở trẻ nhỏ, giảm hẳn nguy cơ mắc bệnh còi xương. Thêm vào đó, canxi là chất khó hấp thụ, vitamin D lại là chất xúc tác, giúp cơ thể hấp thụ tối đa canxi. Đó cũng chính là lý do vì sao các viên bổ sung canxi thường đi kèm vitamin D. Cũng chính là lý do mẹ cần cho trẻ tắm nắng hàng ngày. Trong nắng sớm không có canxi nhưng lại chứa rất nhiều vitamin D giúp tổng hợp và hấp thụ canxi.

Thực phẩm nhiều vitamin d

Các nghiên cứu về tác dụng của Vitamin D đều chỉ ra rằng Vitamin D rất cần cho sự phát triển não bộ ở trẻ nhỏ và giúp ngăn ngừa các căn bệnh mãn tính sau này.

Vitamin D có nhiều trong các loại cá, đặc biệt là cá hồi, cá thu và cá mòi hay còn gọi là cá trích. Trứng và sữa cũng là nguồn thực phẩm dồi dào Vitamin D. Các mẹ lưu ý nên bổ sung cho trẻ 400 đơn vị Vitamin D mỗi ngày. Những trẻ em bú sữa mẹ nếu cần thiết phải bổ sung Vitamin D dạng giọt cho đến khi được cai sữa hoặc trong sữa đảm bảo 32oz Vitamin D.

Tác hại của việc bổ sung vitamin và khoáng chất bằng thuốc quá liều

Thừa Vitamin và khoáng chấy có thể gây nguy hiểm cho cơ thể trẻ, chẳng hạn như:

  • Thừa Vitamin A có thể gây ngộ độc làm tăng áp lực nội sọ dẫn đến trẻ bị nôn nhiều, đau đầu, ảnh hưởng đến sự phát triển xương có thể làm trẻ chậm lớn, rối loạn thần kinh. Vitamin A cũng có thể gây quái thai, vì vậy không nên dùng cho mẹ ngay trước thời kỳ mang thai và đặc biệt không nên dùng cho phụ nữ có thai trong 3 tháng đầu.
  • Thừa Vitamin B6 có thể dẫn tới tình trạng viêm đa dây thần kinh, suy giảm trí nhớ, giảm tiết prolactin.
  • Do không có hiện tượng tích lũy nên hầu như không gặp thừa Vitamin C,nhưng nếu dùng liều cao theo đường uống có thể gây viêm loét dạ dày tá tràng, tiêu chảy. Dùng đường tiêm với liều cao có thể gây tan máu, đặc biệt ở những người thiếu men G6PD.
  • Thừa Vitamin D có thể làm cho trẻ chán ăn, mệt mỏi, nôn, dày màng xương, có trường hợp có thể bị thiểu năng, kém trí tuệ. Có trường hợp bổ sung Vitamin D quá nhiều có thể gây suy thận và tử vong rất nhanh.
  • Thừa Vitamin K thường chỉ gặp khi dùng đường tiêm kéo dài có thể gây tan máu và vàng da.
  • Thừa canxi dẫn đến gây mệt mỏi, chán ăn, sỏi thận, tăng huyết áp…xương cốt hoá sớm có thể bị thấp chiều cao
  • Thừa sắt sẽ dẫn đến tình trạng gan nhiễm sắt, tim nhiễm sắt dẫn đến nguy cơ suy tim
  • Thừa kẽm dẫn đến biếng ăn, nôn, rối loạn tiêu hoá…
  • Ngoài ra một số bậc phụ huynh có thói quen sử dụng tùy tiện các loại thuốc bổ cũng có thể vô tình làm cho trẻ bị thiếu Vitamin và các vi chất dinh dưỡng do tương tác thuốc. Sulfamid, Methotrexat… làm giảm hấp thụ các Vitamin nhóm B; Vitamin E liều cao làm cạn kiệt dự trữ Vitamin A;Vitamin C liều cao làm phá hủy Vitamin B12; thừa kẽm làm cản trở hấp thu sắt…

Lưu ý khi bổ sung vitamin và khoáng chất cho trẻ bằng thuốc

  • Cho trẻ dùng thuốc đúng chỉ định của bác sĩ để tránh các biến chứng xấu do dùng quá liều. Điều này là vô cùng quan trọng. Thiếu vitamin và khoáng chất đã không tốt cho sức khỏe, nhưng nếu thừa thì nguy hiểm không kém. Khi trẻ buộc phải dùng thuốc dài ngày, dùng liều cao hoặc dùng các chế phẩm có quá nhiều thành phần vitamin và khoáng chất trong một viên thuốc, bố mẹ cần tham khảo ý kiến của bác sĩ.
  • Nên cho trẻ dùng dạng lỏng như dung dịch uống vì vừa dễ uống vừa dễ hấp thu.
  • Bên cạnh việc bổ sung, hãy dần dần cải thiện thói quen ăn uống của trẻ để không phải bổ sung vitamin và khoáng chất trong thời gian dài.
  • Sử dụng thuốc bổ sung vitamin không thay thế được thức ăn, bố mẹ vẫn phải đảm bảo chế độ ăn uống đầy đủ, cân bằng các nhóm thực phẩm cho bé.

Kết luận

Nếu con bạn không may rơi vào nhóm trẻ có nguy cơ bị thiếu vitamin và khoáng chất, thì bổ sung các chất này cho trẻ là việc làm cần thiết. Ngoài ra, nếu bạn nghi ngờ chế độ ăn không cung cấp đầy đủ thì ngay cả những trẻ khỏe mạnh cũng nên bổ sung vitamin và khoáng chất. Nhưng, việc bổ sung vitamin và khoáng chất cho trẻ phải hết sức thận trọng, theo chỉ định của bác sĩ vì chúng cũng có nhiều tác dụng phụ không mong muốn như bất kỳ thuốc chữa bệnh nào.

210 views

Bạn thấy bài viết hữu ích không

Click vào ngôi sao để đánh giá

Đánh giá / 5. Số đánh giá