Phạt khi con làm sai như thế nào? Cha mẹ cần lưu ý để áp dụng cho phù hợp

Ở bài trước, tác giả đã viết đến các nguyên tắc trong việc thưởng cho con. Song song với việc thưởng, cũng có lúc bé làm sai, bé cần nhìn nhận được cái sai trong suy nghĩ và hành động cũng như phải chấp nhận hình phạt. Tuy nhiên, việc phạt như thế nào cho hợp lý, phạt như thế nào để bé hiểu được bản chất cũng như sẽ không tái phạm lần sau. Thưởng hợp lý đã khó nhưng việc áp dụng mức phạt còn khó hơn nữa. Dưới đây, bài viết sẽ đưa ra các nguyên tắc phạt con. Cha mẹ có thể đọc để áp dụng sao cho phù hợp với thực tế.

Nguyên tắc số 1: Không dùng đòn roi để phạt trẻ 

Từ ngày xưa, hầu hết ông bà, cha mẹ đều dùng đòn roi để phạt chúng ta. Vì thế mới có câu: Yêu cho roi cho vọt, ghét cho ngọt cho bùi. Tuy nhiên, theo sự phát triển của xã hội, tư tưởng dùng đòn roi để dạy dỗ trẻ đã không còn phù hợp. Pháp luật hiện nay bảo vệ quyền trẻ em, trẻ em cần được bảo vệ để tránh bị bạo lực cả về thể chất cũng như tinh thần. Ngoài ra, việc dùng đòn roi ngày nay thực sự cũng không hiệu quả.

Trước kia, con cái rất nghe lời cha mẹ. Cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy. Tuy nhiên, ngày nay, con trẻ có cá tính từ sớm. Trẻ sẽ không chịu chấp nhận hình phạt đòn roi nếu trẻ chưa hiểu được bản chất mình sai ở đâu. Ngoài ra, cũng có những bé bị cha mẹ thường xuyên dùng đòn roi sẽ thay đổi về tính cách. Có trẻ trở nên ương bướng, lỳ lợm và không sợ đòn roi. Có trẻ còn đánh lại cả cha mẹ để tự vệ. Cũng có trẻ lại cảm thấy mặc cảm, tự ti, cảm thấy cuộc đời khổ sở, bất hạnh. Việc dùng đòn roi thời hiện đại thực sự không còn hiệu quả trong thời đại ngày nay.

Nguyên tắc số 2: Phải nói rõ lý do vì sao trẻ bị phạt

Có nhiều ông bố, bà mẹ rất nóng tính. Mới chỉ nghe loáng thoáng ai đó nói là con có hành động này, hành động kia liền đùng đùng nổi giận, về nhà mặt mày xưng xỉa phạt con. Có khi bé chưa hiểu đầu đuôi câu chuyện ra làm sao, chỉ thấy bố mẹ phạt mình đâm ra bị giật mình, ấm ức. Nguyên tắc là trẻ cần biết được lý do vì sao bị phạt. Con có lỗi gì và vì sao bị phạt như vậy thì cha mẹ cần giải thích để con hiểu.

Những ông bố, bà mẹ có cách cư xử không nhã nhặn với con cái cần sửa. Hãy sửa chính bản thân trước, bản thân cha mẹ còn không sửa được những tính xấu thì đừng mong phạt con sẽ sửa được những thói xấu của con. Nên nhớ, cha mẹ cần là tấm gương tốt để con nhìn vào đó và học hỏi theo.

Phạt con hiệu quả và khoa học
                                    Phạt con hiệu quả và khoa học

Nguyên tắc số 3: Hình phạt cần phù hợp và nên có quy định từ trước

Cha mẹ hãy dành một buổi cùng con thảo luận các quy tắc trong gia đình từ trước. Cha mẹ hãy nói rằng con cần ứng xử, học tập và làm việc như thế nào. Nếu con vi phạm thì con sẽ bị phạt ra sao. Cha mẹ cũng nên kể về chính bản thân mình. Hãy nói rằng nếu cha mẹ đi làm muộn hay không hoàn thành công việc cũng sẽ bị kỷ luật như thế nào. Do vậy, bé sẽ hiểu được nếu mình làm sai thì việc bị phạt là tất yếu. Hình phạt có thể khác nhau tùy thuộc vào các bé nhưng nhớ là phải phù hợp với từng lứa tuổi. 

Các hình phạt hiệu quả có thể áp dụng bao gồm: để bé ngồi một mình một chỗ và suy nghĩ, bé bị tịch thu đồ chơi hay thứ gì đó bé thích một thời gian, bé không được đi chơi… Nói chung, các hình thức phạt cần nắm vào đặc điểm tâm lý của mỗi bé và mỗi giai đoạn. Cái này thì chỉ có cha mẹ là người hiểu con nhất, vì vậy hãy áp dụng sao cho phù hợp, không nên bắt chước hoàn toàn một ai đó.

Nguyên tắc số 4: Không lạm dụng việc phạt trẻ

Tất nhiên, trong những tình huống và hoàn cảnh nhất định, việc phạt trẻ là cần thiết để trẻ hiểu và không tái phạm sau này. Tuy nhiên việc phạt không nên lạm dụng nhiều. Có những vấn đề mà phạt trẻ cũng không có tác dụng. Với những việc hàng ngày, trẻ cần hình thành thói quen. Muốn có thói quen tốt thì cha mẹ cần dày công hướng dẫn.

Ngoài ra, hình phạt cần thay đổi nếu hình phạt trước không hiệu quả. Có nhiều ông bố, bà mẹ áp dụng hình phạt nhưng thấy con không nghe nên càng tăng nặng hình phạt. Khi đó, bạn cần bình tĩnh suy xét xem liệu hình phạt đó có phù hợp với con mình không. Có thể hình phạt đó phù hợp với trẻ khác hoặc với đại đa số nhưng lại không phù hợp với con mình.

Cũng có những cha mẹ lạm dụng việc phạt trẻ chỉ để thỏa mãn cơn tức giận của mình. Nếu việc phạt bị lạm dụng, cả cha mẹ và con cái sẽ sống trong buồn bã và mệt mỏi triền miên. Nên nhớ, bạn sinh con ra để cả con và bạn đều được hạnh phúc chứ không phải con sinh ra để bị phạt.

Nguyên tắc số 5: Cha mẹ cần bình tĩnh khi phạt trẻ

Có nhiều ông bố, bà mẹ phạt con trong những lúc mất bình tĩnh hoặc quá nóng nảy. Khi đó, cha mẹ không kiểm soát được cơn giận của mình dẫn đến những hành động gây tổn thương trẻ cả về thể xác lẫn tinh thần. Và con bạn – người bạn yêu thương nhất lại trở thành nạn nhân của chính bạn. Có rất nhiều vụ việc trên báo về các hành động của cha mẹ đã dẫn đến những hậu quả đáng tiếc.

Vì sao cần bình tĩnh khi phạt trẻ? Phải bình tĩnh thì bạn mới có thể làm mọi việc được đúng và hiệu quả. Nếu bạn không bình tĩnh thì việc phạt trẻ sẽ trở thành con dao hai lưỡi. Trẻ sẽ ngơ ngác và trở nên căm ghét cha mẹ hơn. Cũng chỉ khi bạn bình tĩnh, bạn mới có thể giải thích được xem con sai ở điểm gì, hình phạt đó có đúng và phù hợp không.

Nguyên tắc số 6: Đừng để việc phạt làm ảnh hưởng đến mối quan hệ cha mẹ – con cái

Để làm được điều này, cha mẹ cần giải thích cho con hiểu được rằng dù phạt con, cha mẹ vẫn yêu thương con. Cha mẹ phạt con vì chúng ta cần tôn trọng những kỷ luật nhất định để sống tốt hơn, chứ cha mẹ vẫn yêu thương con nhất. Khi đó, con cũng sẽ hiểu được nỗi lòng cha mẹ và sẽ cố gắng để không tái phạm.

Do vậy, bạn cần nhớ không lạm dụng hình phạt để quát mắng trẻ tùy tiện, làm trẻ bị tổn thương. Người ta có câu rằng: Miếng ngon nhớ lâu, đòn đau nhớ đời. Do vậy, bạn cần cân nhắc xem khi nào nên phạt và phạt sao cho phù hợp để tránh để lại những vết thương về tinh thần sau này cho con. 

Tuy nhiên, bạn cũng nên đưa ra hướng giúp đỡ để con không tái phạm. Có những trẻ chỉ biết rằng nếu mình sai thì sẽ bị phạt nhưng không biết phải làm sao để khắc phục được cái sai đó. Ví dụ như trẻ thường xuyên quên đồ thì con sẽ bị mẹ phạt. Bé chấp nhận hình phạt nhưng làm sao để không quên đồ thì chính cha mẹ cần phải dạy để con có thói quen tốt. Cha mẹ hãy đưa ra những lời khuyên hợp lý để trẻ có thể áp dụng. Đó mới chính là điều cả bạn và trẻ cần quan tâm.

Đọc thêm các bài viết về dạy con – làm cha mẹ  TẠI ĐÂY

264 views