Review Quan điểm giáo dục trẻ theo “Lí luận Ibuka”, chờ đến mẫu giáo thì đã muộn

“Chờ đến mẫu giáo thì đã muộn” là một trong những tác phẩm về nuôi dạy trẻ được cha mẹ Nhật ái mộ. Tác phẩm thể hiện “lý luận Ibuka” về giáo dục trẻ từ 0 đến 3 tuổi. Ibuka Masaru là cha đẻ của tập đoàn Sony, là người tâm huyết với sự nghiệp giáo dục. Ông quan niệm “Nhân cách của trẻ tùy thuộc vào cách giáo dục của cha mẹ từ khi còn nhỏ. Bài viết này sẽ giúp các cha mẹ tiếp cận được quan điểm giáo dục trẻ theo lý luận mới đồng thời định hướng cho cha mẹ cách giáo dục trẻ đúng đắn.

Kiến thức trong tác phẩm này đề cập một số phương pháp thực tế mà cha mẹ Nhật áp dụng với con mình. Có thể kể rất nhiều ví dụ như trò chuyện với trẻ và đọc truyện cho trẻ nghe từ lúc mới lọt lòng; cho trẻ nghe nhạc và học nhạc từ sớm; dạy chữ sớm cho trẻ; cho trẻ chơi đồ chơi ghép hình, đồ chơi phát huy khả năng sáng tạo chứ không cho xem ti vi nghịch điện thoại; dẫn trẻ đi dạo, đi công viên, viện bảo tàng; để trẻ tự lập, tự xúc ăn và tự làm vệ sinh cá nhân chứ không làm thay trẻ;

Không la mắng khi trẻ làm sai; khuyến khích trẻ khi trẻ có hứng thú với cái gì; khen ngợi hành động của trẻ để khích lệ; không so sánh trẻ với anh em hay bạn bè; không áp đặt suy nghĩ của mình lên trẻ mà luôn tôn trọng suy nghĩ và phát ngôn của trẻ. Chính những điều đó đã khiến trẻ em Nhật đều tự lập từ rất sớm, ngoan ngoãn và lễ phép, được làm những gì chúng yêu thích, tìm ra đam mê của bản thân ngày từ khi còn rất nhỏ.

4d4le73hPLfk5L8XYzB

Thông điệp truyền tải của giáo dục trẻ theo “Lý luận Ibuka” bao gồm 3 quan điểm chính:

Khả năng trí tuệ của trẻ được quyết định trong giai đoạn từ 0 đến 3 tuổi

Chờ trẻ đến mẫu giáo thì đã muộn bởi vì sau 3 tuổi tức là sau khi đi mẫu giáo thì đã muộn phát triển trí tuệ và năng lực của trẻ. Có phải giáo dục trẻ tuổi ấu thơ chính là phương pháp giáo dục để tạo ra thiên tài? Câu trả lời là “Không phải”. Giáo dục trẻ tuổi ấu thơ chỉ có một mục đích duy nhất đó là “Để nuôi dạy một đứa trẻ trở nên ngoan ngoãn, vui vẻ, có trí tuệ thông minh và khỏe mạnh.

Một quan niệm nữa của lý luận là vì chưa trưởng thành nên trẻ sơ sinh có những khả năng vô hạn. Trí não của trẻ vừa mới sinh ra không khác gì một trang giấy trắng, trí tuệ và năng lực của trẻ phụ thuộc vào việc nuôi dạy của cha mẹ, tùy thuộc vào việc chúng ta vẽ cái gì trên trang giấy trắng ấy. Sự liên kết của tế bào não được quyết định trong giai đoạn từ 0 đến 3 tuổi.

Nếu soi não dưới kính hiển vi thì ta sẽ nhận thấy từ khi trẻ sinh ra cùng với những hiểu biết được tích lũy dần theo thời gian các tế bào não sẽ liên kết lại với nhau, và số lượng những liên kết giống như cầu nối giữa các tế bào não cũng tăng lên theo.

Các cha mẹ không nên đánh giá mức độ “khó” và “dễ” đối với trẻ con vì không đúng với trẻ. Dù không hề biết nói và chưa chắc hiểu được hết các lời thoại của các nhân vật dưới hình dáng thú nhồi bông nhưng trẻ vẫn lý giải được tính cách phức tạp của từng nhân vật và điều quan trọng hơn là trẻ nhận thức được trẻ có yêu thích nhân vật đó hay không.

Trẻ sơ sinh có năng lực tuyệt vời đó là “nhận thức nguyên mảng”. Rất nhiều bé khi bị người lạ bế sẽ khóc to nhưng chỉ cần quay lại vòng tay mẹ thì nín ngay và còn tươi cười với mẹ nữa. Có thể có một lý do là trẻ cảm nhận được tình thương của người mẹ, nhưng có thể có lý do khác đó là trẻ đã nhớ theo kiểu nhận thức nguyên mảng khuôn mặt và cái ôm của người mẹ. Vì vậy cha mẹ đừng ngại khi dạy trẻ nhận thức một sự vật, sự việc thông qua hình ảnh và hình chữ.

Trẻ 3 tháng tuổi đã có thể cảm nhận âm nhạc rõ rệt, 6 tháng tuổi có thể tập bơi. Chỉ có trẻ nhỏ mới có thể tiếp thu bất cứ cái gì mà chúng có hứng thú. Nhiều cha mẹ đã không khỏi ngỡ ngàng khi trẻ thuộc lòng được câu chuyện cổ tích hay tình cờ chúng ta đọc sai đoạn nào đó lập tức trẻ sẽ chỉ ra chỗ sai.

Chính nhờ khả năng nhớ nguyên mảng của trẻ mà trẻ thuộc lòng được tất cả các câu chuyện. Rồi hứng thú với câu chuyện đó, trẻ bắt đầu muốn mình tự đọc. Chính trong thời kỳ đó trẻ sẽ bắt đầu hỏi liên tục cha mẹ và người xung quanh rằng đây là chữ gì? Chữ này đọc như thế nào? Đó chính là bằng chứng cho thấy trẻ bắt đầu hứng thú.

Thời kỳ trẻ thơ nếu trẻ không được dạy cái gì thì sẽ không biết về cái đó. Cha mẹ có biết giáo dục sớm cũng có thể giúp trẻ khiếm thính nghe được. Dẫu là trẻ có bị khuyết tật bẩm sinh nhưng nếu cha mẹ nỗ lực thì vẫn có thể phát triển khả năng và trí tuệ của trẻ, đó chính là triết lý cơ bản của giáo dục trẻ tuổi ấu thơ.

Giáo dục sớm trẻ sơ sinh năm đầu đời

Hãy tạo ra môi trường để trẻ phát huy được hết khả năng của mình

Năng lực của trẻ được quyết định bởi môi trường và giáo dục hơn là di truyền. Không hẳn con của giáo sư thì cũng là giáo sư. Nhưng đứa trẻ sinh ra và lớn lên trong bầy thú thì sẽ trở thành thú. Ở đây đơn giản chỉ bởi đứa trẻ đó được sinh ra và lớn lên trong môi trường như thế nào mà thôi. Môi trường sống mà cha mẹ tạo nên chính là môi trường nuôi dạy con cái lớn khôn, tài năng của trẻ được vun đắp từng ngày ở môi trường đó.

Từ trước đến nay người lớn chúng ta đều lầm tưởng rằng có nhiều điều là quá sớm, quá tầm với trẻ nên không dám cho trẻ tiếp xúc. Nhưng không hẳn như vậy, việc rụt rè trong dạy trẻ sớm vô hình chung làm lãng phí khả năng phát triển của trẻ.

Những trải nghiệm thời thơ ấu là nền tảng của hành động và tư duy của trẻ sau này. Khi được hỏi về kỉ niệm thơ ấu chúng ta chắc hẳn cũng không thể nhớ ra hết được, chỉ trừ những kỉ niệm cực kỳ ấn tượng. Tuy nhiên không nhớ không đồng nghĩa với việc chúng ta đã quên. Khi con người kề cận với cái chết, họ đột nhiên nhớ ra chuyện hồi bé.

Lý luận Ibuka còn đưa ra quan điểm trái ngược về bế trẻ và ngủ chung với trẻ, khuyến khích tật xấu bế trẻ và ngủ chung với trẻ bởi một đứa trẻ chưa biết ngôn ngữ thì khóc chính là tín hiệu để bảy tỏ một điều gì đó của trẻ, lúc này sự vuốt ve âu yếm của người mẹ có vai trò quan trọng bậc nhất cho sự phát triển tâm lý của trẻ.

Tính cách của người mẹ sẽ dễ ảnh hưởng đến con nhất. Mẹ là người thân thiết gần gũi với con nhất trong những năm tháng đầu đời. Những bà mẹ đã đọc đến đây đều có thể hiểu rằng tính cách tốt hay xấu của trẻ chính là kết quả của sự giáo dục của người mẹ từ khi trẻ mới sinh ra cho đến bây giờ. Điều này không đồng nghĩa chúng ta phớt lờ vai trò của người cha. Người cha thờ ơ với việc giáo dục con thì tính cách con sẽ dễ trở nên méo mó.

Cha mẹ cần duy trì sinh hoạt gia đình, mối quan hệ với ông bà cũng là chất tương tác tuyệt vời của trẻ, cả nhà chơi cùng nhau để giúp trẻ xây dựng tính cộng đồng, thậm chí việc tranh luận cũng giúp trẻ phát triển tính cách tích cực. Cha mẹ cũng cần giữ thói quen sinh hoạt đúng quy tắc thì quan niệm về thời gian của trẻ cũng được hình thành từ đó.

20170316 041446 162723 nhung ngay dau sau kh max 600x600

Hãy dạy trẻ về giáo dục giới tính thay vì nói dối. Khi trẻ 2,3 tuổi có những thắc mắc về sự khác biệt trên cơ thể  cha mẹ hãy tiếp nhận câu hỏi của trẻ và trả lời thành thật. Bởi nếu cha mẹ chỉ cười xòa cho qua chuyện hay là nói dối thì trẻ sẽ không hài lòng hay chấp nhận câu trả lời đó. Thái độ ngại ngùng hay xấu hổ của cha mẹ vì quan niệm rằng trẻ không nên biết về vấn đề tình dục, vô tình sẽ gây ra cho trẻ tò mò.

Dạy trẻ sớm không phải với mục đích chuẩn bị cho trẻ vào lớp một mà để nuôi dưỡng nhân cách và tài năng tương lai cho trẻ. Với trẻ không có ranh giới giữa chơi và học, chơi là học mà học là chơi.

Càng cho trẻ đi bộ càng nhiều càng tốt, rèn luyện thể thao cũng là cách để trẻ rèn luyện nguyên tắc sống. Những đứa trẻ càng vận động thì trí tuệ càng phát triển nhanh.

Hãy để cho trẻ tự sắp xếp trật tự của các đồ vật, hãy đưa trẻ khám phá trực tiếp, đưa trẻ đến tận nơi để xem thế giới chung quanh để trẻ thấy thú vị khi sờ vào. Thực tế cho thấy rằng quá nhiều đồ chơi sẽ làm cho trẻ có tính lơ đãng, không tập trung khám phá hết một món đồ cụ thể đều này sẽ hạn chế trẻ nhận thức được đâu là điều trẻ thích nhất và đam mê nhất.

Dạy âm nhạc là cách nuôi dưỡng khả năng tập trung của trẻ. Đứa trẻ được nuôi dạy bởi người mẹ mù tịt về âm nhạc đương nhiên sẽ mù tịt về âm nhạc. Năng khiếu về âm nhạc không phải do di truyền mà phụ thuộc môi trường âm nhạc người mẹ mang đến cho trẻ.

Cha mẹ hãy trò chuyện với trẻ khi trẻ bắt đầu ê a. Không cần dùng ngôn ngữ trẻ con với trẻ vì trẻ có khả năng nhớ nguyên mảng, nếu để ý cha mẹ sẽ nhận ra trẻ có khả năng nhớ chính xác những câu nói quảng cáo dài trên tivi. Hãy trò chuyện bằng ngôn ngữ chuẩn, phát âm chuẩn để trẻ có thể phát âm chuẩn bằng ngôn ngữ chuẩn.

Cha mẹ lưu ý rằng trẻ sơ sinh có thể hiểu cha mẹ đang cãi nhau. Vì vậy có những việc làm của cha mẹ sẽ vô tình gây ra nỗi sợ hãi trong ký ức của con trẻ.

Dẫu không có thời gian hay tiền bạc thì cha mẹ vẫn có thể giáo dục con trẻ. Giáo dục trẻ không phải có tiền và thời gian mới giáo dục được mà cần tình thương yêu và nỗ lực vô hạn của cha mẹ. Ngoài hai thứ đó không có cách nào nảy nở được những tài năng tiềm ẩn của trẻ được. Vì vậy mà trên thế giới này luôn có con nhà giàu học dốt, con nhà nghèo học giỏi?

18 1

Giáo dục trẻ tuổi ấu thơ – chỉ người mẹ mới có thể làm được

Người mẹ không có mục tiêu rõ ràng không thể thành công trong việc nuôi dạy con. Chỉ nắm bắt những lợi ích trước mắt, chạy theo số đông, hay vì thành tích, giáo dục trả bằng tầm nhìn hạn hẹp thì chắc chắn đứa trẻ ấy không phải là con người mà xã hội tương lai cần. Người mẹ nuôi con mà không có mục tiêu lâu dài thì làm thế nào đảm bảo đứa trẻ ấy sẽ thích hợp cho thời đại mới?

Với phụ nữ không việc gì quan trọng hơn dạy con. Người mẹ quan trọng hơn người cha trong việc nuôi dạy con nên người. Vai trò của người mẹ là quan sát tỉ mỉ trẻ và gửi cho trẻ những kích thích mà trẻ mong muốn, còn kìm kẹp vô lý và thúc ép làm mất đi hứng thú của trẻ chỉ đem đến những tác dụng ngược.

Ở giai đoạn đến khi trẻ lên 2 tuổi thì người mẹ có thể làm “Mẹ Hổ”, có thể nghiêm khắc uốn năn các hành động có tính lặp đi lặp lại của trẻ, nhưng sau giai đoạn này thì không làm “Mẹ Hổ” nữa vì trả đã bắt đầu đưa ra chính kiến và thể hiện ý chí của bản thân. Người mẹ thiếu tự tin thì không thể nuôi dạy con tốt, không nên bỏ dở giữa chừng việc nuôi dạy con.

Người đầu tiên thấu hiểu một cách sâu sắc và chân thực nhất “Lý luận Ibuka” lại chính là những người mẹ quan tâm đến việc nuôi dạy con mình. Rất nhiều những lá thư cảm động như “Tôi đã được mở rộng tầm mắt về nuôi dạy con cái” được gửi về Ibuka Masaru.  Tác phẩm được xuất bản năm 1971 sau đó trả qua gần 30 năm tác phẩm này vẫn không hề cũ. Lý luận “Ibuka” vẫn bị coi là giả thuyết nhưng sau đó cùng với sự phát triển của nghiên cứu về sinh lý não thì những lý luận ấy mới được chứng minh là đúng đắn

Một tư tưởng mới mẻ và độc đáo trong lý luận này đề cập chỉ có trẻ nhỏ mới xóa bỏ chiến tranh và kỳ thị chủng tộc. Tâm hồn của trẻ giai đoạn từ 0 đến 3 tuổi như một trang giấy trắng, chưa hề biết thế nào là sự thù địch dân tộc, hay cảm giác phân biệt chủng tộc. Chính trong thời kỳ này nếu trẻ được nuôi dạy mà không có sự phân biệt giữa các dân tộc thì trẻ sẽ lớn lên và tiếp nhận một cách tự nhiên rằng “Việc con người chúng ta trên trái đất này có màu da khác nhau, cũng giống như khuôn mặt hay vóc dáng của chúng ta khác nhau mà thôi”.

Hiểu hiểu rõ thêm về Lý luận “Ibuka” cha mẹ có thể đọc thêm Sách “Chờ đến mẫu giáo thì đã muộn” của Nhà xuất bản văn học thông qua các web sau:

Sắp xếp theo thứ tự ưu tiên nên mua:

4(6)

Giáo dục trẻ nhỏ chính là công việc cao cả nhất và quan trọng nhất của cha mẹ. Sẽ không có thời gian rãnh để người mẹ ngơi tay.

Mong rằng các bậc cha mẹ hãy loại bỏ thái độ cứng nhắc và tâm lý chạy theo số đông, hay thói quen đại khái qua loa, hãy suy nghĩ một cách chân thực nhất việc giáo dục trẻ sớm chính là trách nhiệm của bản thân mình.

Các cha mẹ khi đọc được thông điệp này nếu cảm nhận hữu ích hãy chia sẻ cộng đồng, chia sẻ facebook nhé.

370 views

Bạn thấy bài viết hữu ích không

Click vào ngôi sao để đánh giá

Đánh giá 4.7 / 5. Số đánh giá 29