Táo bón ở trẻ sơ sinh – Nguyên nhân và biện pháp khắc phục

Một số ít trẻ ngày đi ngoài 1 lần nhưng lượng phân rất ít cũng có thể bị táo bón và một số trẻ có tần suất đi ngoài giảm nhưng phân vẫn mềm thì vẫn không phải là bị táo bón. Vậy làm thế nào để bố mẹ biết được em bé nhà mình có bị táo bón hay không? Và làm cách nào để khắc phục tình trạng táo bón cho bé? Bài viết tổng hợp đầy đủ tất cả những thông tin mẹ cần biết khi trẻ bị táo bón, bao gồm: Dấu hiệu nhận biết bệnh táo bón ở trẻ, nguyên nhân, tác hại và những cách chữa trị phổ biến nhất. Mẹ hãy đọc và tham khảo nhé!

97a3d3

Bé bị táo bón

1. Táo bón là gì?

Táo bón là tình trạng đi đại tiện gặp khó khăn, mất nhiều thời gian để tống xuất phân ra ngoài và khoảng các giữa các lần đi dài hơn bình thường. Tình trạng này xảy ra có thể là dấu hiệu cảnh báo hệ tiêu hóa không khỏe mạnh, thiếu nước, chế độ ăn thiếu chất xơ…Táo bón khiến quá trình chuyển hóa thức ăn trong hệ tiêu hóa diễn ra chậm, chất thải tích tụ trong ruột già lâu ngày sẽ gây khó chịu và có thể ảnh hưởng đến sức khỏe như nứt hậu môn, trĩ và một số vấn đề khác…

Việc dựa vào tần suất số lần bé đi đại tiện trong một ngày hoặc trong một tuần cũng không hoàn toàn định nghĩa được táo bón. Nếu bé đi phân dẻo, dễ ra và khoảng 4 đến 5 ngày đi 1 lần thì không có gì đáng lo. Mặt khác, nếu bé đi đại tiện khó khăn, phân cứng, có máu hoặc có màu đen, bé thấy khó chịu hoặc không đi đại tiện một lần nào trong 5 – 10 ngày thì bạn nên đưa con đến gặp bác sĩ, có thể bé bị táo bón hoặc gặp phải một số vấn đề về đường tiêu hóa.

2. Dấu hiệu nhận biết bé bị táo bón

2.1. Cách nhận biết bé bị táo bón qua phân của bé

Phân của trẻ sơ sinh từ 0 đến 3 ngày tuổi sẽ có màu xanh đen, dạng sệt như hắc ín, gọi là phân su. Sau vài ngày bú mẹ hoặc uống sữa công thức, phân của bé sẽ mềm hơn và có màu sáng hơn. Phân của trẻ bú mẹ thường ít nặng mùi hơn và mềm hơn so với phân của bé bú sữa công thức.

Bé đi đại tiện khó khăn, phân cứng, có máu hoặc có màu đen, bé thấy khó chịu hoặc không đi đại tiện một lần nào trong 5 – 10 ngày là dấu hiệu cho thấy bé của bạn có thể đã bị táo bón.

Từ 2 – 6 tuần tuổi, các bé thường sẽ đi đại tiện 2 – 5 lần trong 24 giờ. Một vài bé có thể sẽ đi nhiều hơn so với số này, trong khi số khác lại đi ít hơn. Nếu em bé dưới sáu tháng tuổi và đi đại tiện dưới 2 lần/ngày vẫn có thể được coi là bình thường. Bé sẽ không bị táo bón nếu đi tiểu nhiều và tăng cân bình thường.

Táo bón nặng và kéo dài thường là do phân cứng, hiếm khi do nguyên nhân nghiêm trọng, ví dụ như do các cơ trong ruột không hoạt động hoặc bị tắc nghẽn. Vì vậy, bố mẹ cần phải biết cách theo dõi phân trẻ sơ sinh để phát hiện sớm chứng táo bón và đưa con đi khám kịp thời.

2.2. Một số dấu hiệu khác thường gặp khi bé bị táo bón

Việc chẩn toán và xác định bé có bị táo bón không là điều khá khó khăn, nhiều trường hợp, bố mẹ cho rằng trẻ bị táo bón nhưng thực tế không phải như vậy. Nhóm các bé bú mẹ hoàn toàn thường hiếm hoặc hầu như không bị táo bón. Có thể tham khảo và bố mẹ tự trả lời một số câu hỏi dưới đây để xác định tình trạng táo bón ở trẻ sơ sinh:

  • Bé có gặp khó khăn gì khi đi đại tiện hay không?
  • Có máu trong phân của bé hay không?
  • Bé có đi vệ sinh nhiều hơn hoặc ít hơn bình thường so với các bé cùng độ tuổi không?
  • Bé đi vệ sinh trong 10 phút hoặc lâu hơn trước khi bỏ cuộc không?
  • Phân của bé có khô và cứng không?
  • Bé có phải cong lưng, thắt chặt mông và khóc khi cố gắng đi đại tiện không?

Nếu đa phần các câu trả lời là “có”, nguy cơ cao là bé đã bị táo bón. Bạn hãy đưa con đi khám để được các bác sĩ hướng dẫn cách chăm sóc trẻ bị táo bón đúng cách. Ngoài ra, bạn hãy thay đổi chế độ ăn cho trẻ và mát xa cho trẻ bị táo bón để trẻ có thể đi đại tiện dễ dàng hơn.

3. Nguyên nhân khiến bé bị táo bón

3.1. Bé uống sữa công thức thay cho sữa mẹ

Những bé bú sữa mẹ ít có nguy cơ bị táo bón vì sữa mẹ có chứa thành phần cân bằng chất béo và protein, chất xơ, nước… Điều này khiến phân của bé luôn luôn mềm, ngay cả khi bé không đi vệ sinh trong một hoặc hai ngày.

Nếu đang uống sữa công thức, bé có nguy cơ cao bị táo bón. Nguyên do là thành phần protein khác nhau trong sữa công thức có thể gây táo bón ở trẻ sơ sinh. Trẻ sơ sinh dùng sữa công thức với lượng nhiều và bị táo bón thường có phân xanh và cứng. Nếu nhận thấy con bị táo bón do sữa công thức, bạn có thể chuyển sang một loại sữa công thức khác phù hợp hơn với con. Bạn có thể trao đổi vứi bác sĩ về điều này để tìm ra loại sữa phù hợp nhất cho bé.

3.2. Thiếu chất xơ

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất gây táo bón ở trẻ nhỏ. Các bé thường ít ăn rau và trái cây nên phân thường khô, gây khó khăn cho việc đi tiêu. Chất xơ từ thực phẩm giúp tăng thể tích cho phân, làm cho phân mềm hơn và dễ dàng đi tiêu. Do đó, bạn hãy tập cho bé thói quen ăn rau và trái cây mỗi ngày ngay từ khi mới tập ăn dặm để có chế độ dinh dưỡng cân bằng. Trong trường hợp bé chưa ăn dặm thì mẹ có thể bổ sung chất xơ trong khẩu phần ăn của mình, để khi bé bú không bị táo bón nữa.

3.3. Bé bị thiếu nước

Nếu bé bị thiếu nước hoặc mất nước, cơ thể sẽ hấp thụ chất lỏng từ bất cứ đâu, từ thức ăn hoặc đồ uống mà bé dùng hoặc thậm chí là phân trong đường ruột của bé. Điều này vô tình khiến kết cấu của phân bé trở nên khô và rắn hơn khiến bé gặp khó khăn khi đi tiêu.

Do đó, hãy cho trẻ sơ sinh bú đủ. Trong một vài trường hợp, bạn có thể cho bé uống bù nước nếu cần. Trẻ nhỏ thường quên uống nước, hãy luôn nhắc nhở trẻ uống nước bất cứ khi nào. Việc này giúp ngăn ngừa táo bón và mất nước.

3.4. Bố mẹ cho bé ăn đặc quá sớm

Việc cho con ăn đặc từ quá sớm cũng gia tăng nguy cơ khiến trẻ bị táo bón. Nếu được cho ăn thức ăn đặc một cách đột ngột, đặc biệt là ở những trẻ sơ sinh lần đầu tiên ăn thức ăn đặc. Trong giai đoạn tập ăn dặm, các món như bột sữa, bột ngũ cốc, cháo ngũ cốc… thường thiếu chất xơ. Việc trẻ được cho ăn những thức ăn này quá sớm có thể khiến con bị táo bón. Táo bón cũng có thể xảy ra khi bé cai sữa mẹ. Nguyên do là việc cai sữa đôi khi khiến bé bị mất nguồn cung cấp nước.

3.5. Sức khỏe của bé có vấn đề

Nhiều trường hợp trẻ bị táo bón là do gặp phải một số vấn đề về sức khỏe, hay mắc các bệnh như:

  • Bệnh vô hạch đại tràng bẩm sinh (bệnh Hirschsprung): Trong đó phân đoạn ruột già thiếu tế bào hạch (một loại tế bào thần kinh) khiến ruột già không nhận được hướng dẫn từ não để hoạt động đúng. Những trẻ mắc bệnh này thường nhẹ cân hơn so với trẻ cùng độ tuổi, chúng cũng có thể bị ói mửa và có kích thước phân nhỏ hơn.
  • Bệnh cường giáp: Bé bị bệnh cường giáp có thể làm giảm hoạt động của cơ ruột cùng với các triệu chứng khác.
  • Bệnh đái tháo đường: Trẻ mắc bệnh đái tháo đường cũng có thể bị táo bón.
  • Mắc các bệnh liên quan đến hệ thần kinh:Các bệnh như bại não, chậm phát triển tâm thần hoặc các vấn đề với cột sống. Rối loạn này khiến trẻ thường gặp các vấn đề về vận động, có những cử động ruột bất thường, hoặc thiếu sự phối hợp trong vận động của ruột.
  • Ngộ độc thịt do clostridium botulinum: Là một căn bệnh gây ra bởi bào tử Clostridium botulinum có các triệu chứng sớm của táo bón.

Mẹ nên đưa bé đến bệnh viện để theo dõi và có những biện pháp điều trị sớm cho trẻ.

3.6. Các nguyên nhân khác

Thiếu vận động cũng là một nguyên nhân khiến trẻ bị táo bón. Việc thiếu vận động có thể khiến nhu động ruột của trẻ hoạt động kém, có thể dẫn đến táo bón.

Táo bón cũng có thể xảy ra nếu trẻ có thói quen trì hoãn việc đi đại tiện. Điều này có thể xảy ra vì khi trẻ cảm thấy đau khi đi vệ sinh hoặc đòi hỏi trẻ phải rặn nhiều, rặn mạnh mới có thể tống xuất phân ra ngoài.

Với các bé đã đi học, việc nhà vệ sinh quá bẩn cũng có thể khiến bé trì hoãn đi vệ sinh, lâu dần sinh ra táo bón. Phân quá dài trong ruột già sẽ khó loại bỏ hơn vì ruột già sẽ hấp thụ trở lại lượng nước từ phân.

4. Cách khắc phục chứng táo bón ở trẻ và một số sai lầm mẹ mắc phải

4.1. Một số cách khắc phục chứng táo bón cho trẻ sơ sinh

  • Mát xa cho trẻ: Mát xa không chỉ tốt cho bé đang bị táo bón, mà nó còn là biện pháp ngăn ngừa táo bón. Khi bé được 2 đến 3 tuần tuổi là bạn có thể sử dụng phương pháp mát xa. Nên chọn lúc bé thoải mái nhất, không bị no hay đói quá để tiến hành mát xa. Trước tiên, bạn nên làm ấm bàn tay rồi nhẹ nhàng xoa lên, xoa xuống hai bên sườn cho bé. Tiếp đến, xoa thành vòng tròn theo chiều kim đồng hồ trên bụng bé và ngược lại. Nắn nhẹ chân bé, giúp bé co đầu gối, ép nhẹ đầu gối lên bụng bé rồi lại duỗi chân ra. Có thể thực hiện 2 lần một ngày, mỗi lần 5 phút.
  • Tăng cường các cữ bú mẹ trong ngày, vì táo bón có thể bắt nguồn do thiếu chất lỏng trong cơ thể bé. Nếu bé uống sữa công thức và bị táo bón, bạn hãy thử đổi sang loại sữa bột khác. Nếu không biết chọn loại sữa nào phù hợp với bé, bạn có thể tham khảo ý kiến của bác sĩ nhi khoa hay chuyên gia dinh dưỡng giàu kinh nghiệm.
  • Bổ sung chất xơ vào chế độ ăn cho mẹ ( khi bé chưa ăn dặm ) và thêm chất xơ vào chế độ ăn của bé khi bé đã bắt đầu ăn dặm ( thường từ 5 tháng tuổi)
  • Với bé từ 3 đến 4 tháng tuổi, có thể cho bé uống thêm chút nước lọc, hoặc chút nước táo, lê, mận ép được pha loãng, mỗi ngày 1 – 2 lần. Những loại nước này giúp làm mềm phân, dễ đại tiện.
  • Đưa bé đi khám: Nếu bạn đã áp dụng các phương pháp trên mà tình trạng táo bón của trẻ không được cải thiện, bạn thử dùng thuốc nhét glycerin hoặc đưa đầu mũi của nhiệt kế vào hậu môn của trẻ để kích thích trẻ đi tiêu. Ngoài ra, bạn nên đưa con đi khám và trao đổi với ​​bác sĩ càng chi tiết càng tốt. Bác sĩ có thể kê thuốc nhuận tràng dạng nhẹ cho bé dùng. Trong một số trường hợp hiếm gặp, trẻ sơ sinh bị táo bón có thể liên quan đến các tình trạng bệnh lý nghiêm trọng như xơ nang, cường giáp, phì đại tràng bẩm sinh… Do đó, bạn nên đưa con đến bệnh viện nếu đã áp dụng các biện pháp kể trên mà không hiệu quả hoặc bé đi phân có máu để được chẩn đoán chính xác và can thiệp kịp thời.

4.2. Sai lầm mẹ mắc phải khi khắc phục chứng táo bón cho trẻ

Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ là đối tượng dễ mắc chứng táo bón nhất do hệ tiêu hóa còn kém. Và không ít bậc phụ huynh thường mắc sai lầm khi chữa táo bón ở trẻ khiến bệnh không khỏi mà còn nặng hơn, ví dụ như:

  • Nhiều người mẹ chia sẻ rằng, họ thường dùng đầu tăm bông (hoặc một cọng hành lá tươi), nhúng chút mật ong để thụt hậu môn cho bé và phương pháp này tỏ ra khá hiệu quả. Tuy nhiên, các chuyên gia khuyên không nên lạm dụng cách thụt hậu mon cho bé ( dưới bất kỳ hình thức nào). Nếu thực hiện hành động này thường xuyên, bé sẽ có thói quen thụ động, chờ được thụt mới chịu đi đại tiện.
  • Không ít phụ huynh kỹ tính thường hay dùng xà phòng để vệ sinh hậu môn trẻ mỗi khi đi ngoài. Tưởng chừng như thế là sạch nhưng vô tình khiến hậu môn bị kích ứng và dẫn đến nguy cơ mắc chứng nứt hậu môn, trĩ,…Chất tẩy trong xà phòng làm cho hậu môn khô, không còn chất nhờn để hỗ trợ phân trồi ra ngoài trơn tru nên chỉ càng làm tình trạng táo bón nặng hơn. Tốt nhất, bố mẹ nên hỏi ý kiến bác sĩ nếu tình trạng táo bón ở trẻ diễn biến xấu.

Về cơ bản những ảnh hưởng táo bón trẻ em không quá nghiêm trọng, nhưng nếu không được điều trị kịp thời trẻ bị táo bón có thể phải gánh chịu những tác hại không hề nhỏ về cả thể chất và tinh thần. Hy vọng bài viết trên có thể giúp mẹ có những kiến thức để nhận biết sớm tình trạng táo bón ở trẻ và có biện pháp khắc phục kịp thời. 

177 views

Bạn thấy bài viết hữu ích không

Click vào ngôi sao để đánh giá

Đánh giá 5 / 5. Số đánh giá 1